معرفي كتاب » مهدویت و دانشمندان عامّه
عنوان: مهدویت و دانشمندان عامّه
مؤلف: موسسه آموزشی پژوهشی بیان معرفت
ناشر: موسسه آموزشی پژوهشی بیان معرفت
تاريخ انتشار: 0000-00-00
مبلغ: 10000


تاریخ: چهارشنبه 25 اردیبهشت 1391
نمونه ای از متن کتاب :


فصل اوّل:

تواتر(1) روایات از منظر محققین اهل سنّت.

در میان علمای امامیه هیچ گونه اختلافی در مسأله‌ی مهدویّت وجود ندارد و همگی بر این نظر اتفاق دارند که پیامبر اکرم صلى اللّه علیه وآله دارای دوازده وصی و جانشین هستند که یازده نفر از ایشان در این عالم خاکی حضور داشته و در دوران امامت آن به پایان رسیده و اکنون زمان امامت امام عصر حضرت مهدی عجل اللَّه تعالی فرجه الشریف است، و این همان امامی است که جهان را پر از قسط و عدل می‌‏کند و منجی تمامی بشریت از ظلم و بی عدالتی خواهد بود.

و امّا آنچه در میان اهل سنّت می‌‏توان ادّعا‌ی اتفاق نظر کرد و یا این که اکثریت بر این اعتقاد هستند این است حضرت مهدی از عترت رسول خدا صلى اللّه علیه وآله و از فرزندان امیرالمؤمنین علیه السلام و فاطمه زهرا علیها السلام است و در این مورد روایات در حدّ تواتر است.

در این فصل به جای جمع آوری روایات که کاری بس بزرگ و از حدّ این نوشتار خارج است سعی بر این شده که آن دسته از علمای بزرگ و محققین اهل سنّت که ادّعای تواتر روایات در این موضوع کرده‏اند را جمع آوری کنیم که خود این نقل اقوال از افراد صاحب نام، دلیل بر صحّت ادّعای آنها است اگر چه جمع آوری روایات را هم عده‏ای بر عهده گرفته‏اند.(2)

بعضى از علمای عامه که ادّعای تواتر کرده‏اند از این قرار هستند:

1- الحافظ ابوالحسن محمد بن الحسین الآبرى السجزى (متوفى 363 ق): او شاید از متقدمین عامه است که قول به تواتر او به ما رسیده است و کتابش اگر چه به دست ما نرسیده ولى تعداد زیادى از بزرگان عامه کلام او را نقل کرده و ادّعاى او را پذیرفته‏اند.

وى در کتاب « مناقب الشافعى » مى‏نویسد: «و قد تواترت الاخبار و استفاضت عن رسول اللَّه صلى اللّه علیه و سلم بذکر المهدى و انه من اهل بیته...»(3)


2- قرطبى (671 ق) از مفسّران صاحب نام عامّه در ذیل آیه شریفه «هو الذى ارسل رسوله بالهدى» می‌‏نویسد:
«... لأن الاخبار الصحاح قد تو اترت على أنّ المهدى من عتره الرسول صلى اللّه علیه و سلم ».(4)


3- ابن ابى الحدید ( 656 ه. ق ) به نقل از هم مسلکان معتزلی خود ادّعای عدم انکار و مخالفت می‌کند، آنجا که می‌‏نویسد:

«اکثر المحدثین على انه من ولد فاطمه علیها السلام و اصحابنا المعتزله لاینکرونه و قد صرّحوا بذکره فى کتبهم و اعترف به شیوخهم»(5)


4- شیخ مرعی بن یوسف مقدسی حنبلی (1023ق) روایات پیرامون حضرت ولی عصر علیه السلام را زیاد و شایع می‌‏داند که از ثقات راویان حدیث نقل شده است و چنانچه قبلاً هم اشاره شد او از کسانی است که سخن محمّد بن الحسین الآبرى را در نقل تواتر درآخر کتابش ذکر کرده است.

سخن او در آغاز کتابش چنین است:

«و قد کثرت بذلک الاخبار و الروایات و شاع ذلک فى الأمصار باحادیث الثقات»(6)


5- محمد بن احمد السفارینی (1188ق) در «لوائح الانوار البهیّه» آورده است که:

«منها اى من اشراط الساعه التى وردت بها الأخبار و تواترت فى مضمونها الآثار أى من العلامات العظمى و هى أولها أن یظهر الامام المقتدى بأقواله و افعاله الخاتم للأئمه فلا امام بعده...»(7)

6- قاضی محمد بن علی شوکانی(1250ق) از علمای بزرگ حدیث و دارای تألیفات زیادی که مهم‏ترین آنها « نیل الاوطار » و « فتح القدیر » است در کتاب دیگرى به نام « التوضیح فى تواتر ماجاء فى المهدى المنتظر و الدجال و المسیح » به نقل صاحب «الاذاعه» چنین می‌نگارد:

« و الاحادیث الوارده فى المهدى التى أمکن الوقوف علیها منها خمسون حدیثاً فیها الصحیح و الحسن و الضعیف المنجبر، و هى متواتره بلاشک و لا شبهه، بل یصدق وصف التواتر على ما هو دونها فى جمیع الاصطلاحات المحرّره فى الاصول »(8)


7- سید مؤمن شبلنجی(1290ق) در «نور الابصار» در ضمن چندین فایده در پایان بحث پیرامون حضرت مهدى علیه السلام چنین می‌‏نگارد:

(الثانیه) تواترت الاخبارعن النبى صلى اللّه علیه و سلم انه من اهل بیته و انه یملاء الارض عدلاً. (الثالثه) تواترت الاخبار على أنه یعاون عیسى على قتل الرجال...»(9)


8- محمد صدیق حسن القنوجى(1307ق) در کتاب «الاذاعه» :

« باب فى الفتن العظام و المحن الّتى تعقبها الساعه و هى ایضاً کثیره: منها المهدى الموعود المنتظر الفاطمى و هو اوّلها و الاحادیث الوارده فیه على اختلاف روایاتها کثیره جدّاً تبلغ حدّ التواتر و هى فى السنن و غیرها من دواوین الاسلام من المعاجم و المسانید ».(10)


9- محمد البلیسی الشافعی وی در کتابش در شرح منظومه شهاب الدین الحلوانی(11) به مناسبت نقل قول‌هایی از تواتر را هم ذکر می‏کند، از جمله:

« قال شیخنا العارف باللَّه تعالى ابوعبدالسلام سیدى عمر الشبراوی قدس اللَّه روحه فى شرحه على و رد السحر: احادیث المهدى بلغت مبلغ التواتر فلا معنى لإنکارها. و فى الهدیه الندیه لسیدى مصطفى الکبرى عن جابر بن عبداللَّه أن رسول اللَّه صلى اللّه علیه و سلم قال: من کذب بالدجال فقد کفر و من کذب بالمهدى فقد کفر، اخرجه ابوبکر الاسکاف فى فوائد الاخبار » .(12)


10- محمد بن جعفر الکتانی (1345ق) در « نظم المتناثر من الحدیث المتواتر » از عده‏ای از بزرگان و حافظین نقل تواتر می‌‏کند:

« قد نقل غیر واحد عن الحافظ السخاوى انّها متواتره و السخاوى ذکر ذلک فى فتح المغیث... و فى تألیف لابى العلاء ادریس بن محمد بن ادریس الحسینى العراقی فى المهدى هذا ان احادیثه متواتره... فى شرح المواهب نقلاً عن ابى الحسن الابرى فى مناقب الشافعى قال تواترت الاخبار ان المهدى من هذه الامّه... » .(13)


11- احمد بن محمد بن صدیق، ابوالفیض الغماری الحسنی الشافعی(1380ق) کتابی دارد در ردّ نظریه ابن خلدون با عنوان «ابراز الوهم المکنون من کلام ابن خلدون» وی در قسمتی از کتابش می‌‏نویسد:

«امّا بعد فان الساعه آتیه لاریب فیها قریبه مقبله بما فیها و أن لا تیانها اعلاماً و لقیامها اشراطاًألا و ان من اعلامها الصریحه و اشراطها الثابته الصحیحه ظهور الخلیفه الاکبر و الامام العادل الاشهر الذى یحیى اللَّه به ما درس من آثار السنه النبویّه... امام العتره الطاهره المصطفویه محمد بن عبداللَّه المنتظر فقد تواترت بکون ظهوره من اعلام الساعه و أشراطهاو صحت عن رسول الله صلى اللّه علیه و سلم فی ذلک الآثار و شاع ذکره و انتشر خبره من الکافه من اهل الاسلام علی ممر الدهور و الأعصار فالایمان بخروجه واجبٌ و اعتقاد ظهوره تصدیقاً لخبر الرسول محتم لازب کما هو مدون فی عقائد اهل السنه و الحماعه من سائر المذاهب و مقرّر فی دفاتر علماء الأمه علی اختلاف طبقاتها و المراتب. ..»(14)

نویسنده بعد از این کلمات تعدادی از علمای سابق مثل قرطبی، سخاوی، شوکانی، آبری که معتقد به تواتر روایات مهدویت بوده‏اند را با ذکر عباراتی از آنها ذکر می‏کند.


12- ابوالفضل عبداللَّه بن محمد الحسنی الادریسی(1380ق) او در سرآغاز کتابش «المهدى المنتظر» هدف از تألیف آن را باطل کردن نظریه کسانی می‌‏داند که احادیث مهد‌ی منتظر را انکار کرده‏اند در حالی که این روایات متواتر است و انکارکنندگان را در زمره منحرفین و گمراهان می‌‏داند.

«هذا کتاب ابطلت فیه زعم من انکر احادیث المهدى المنتظر و بینت انها متواتره و ان منکرها یعتبر مبتدعاً ظالاً من جمله الفرق المبتدعه الضاله.»(15)

وی بعد از این سخن در مقدمه نوشته‏اش تعدادی از متقدمین از قبیل آبری، قرطبی، سیوطی، شوکانی و... را ذکر می‏کند که معتقد به تواتر احادیث مهدویت بوده‏اند.


13- ناصرالدین البانى: از محققین صاحب نام معاصر راجع به احادیث حضرت مهدی علیه السلام در پایان مقاله‏اش می‌‏نویسد:

خلاصه القول: ان عقیده خروج المهدى عقیده ثابته متواتره عنه صلى اللّه علیه و سلم یجب الایمان بها لانها من امور الغیب و الایمان بها من صفات المتقین کما قال تعالى الم ذلِکَ الکِتابُ لا رَیبَ فیه هُدىً لِلمُتَّقین الَّذینَ یُؤمِنونَ بِالغَیب.. و ان انکارها لا یصدر الا من جاهل او مکابر .(16)


----------------------------------------------------------------------------------------


1- تواتر اصطلاحی است در علم حدیث‏شناسی و در موردی به کار می‌‏رود که روایتی به تعداد زیادی از افراد مختلفی نقل شده به گونه‏ای که از این زیادیِ نقل انسان به صادر شدن آن از معصوم علیه السلام یقین پیدا کند .

2- (معجم احادیث المهدی)در این کتاب تمام احادیث راجع به مهدویت از کتب فریقین توسط یک گروه تحقیقی به اشراف محقق گرامی جناب آقای «کورانی» تهیه و تدوین شده است. در جلّد اول این کتاب حدود 560 روایت آمده است).

3- تهذیب التهذیب، ج 9، ص 121 ترجمه محمد بن خالد الجندی شماره 6099. و

- فتح الباری ج6 ص 493و494 « کتاب الانبیاء » باب 49 « باب نزول عیسی بن مریم علیها السلام »

- المنار المنیف، ابن قیّم فصل 50 ص 142.

- الاشاعه لاشراط الساعه، محمد بن رسول برزنجی، الباب الثالث ص 87.

- الصواعق المحرقه، ابن حجر، الباب الحادی عشر، الفصل الاول فى الآیات الوارده فیهم ص 99.

- ابن حجر در کتاب «القول المختصرى فی علامات المهدى المنتظر» ص 22 همین نقل تواتر را به نقل «قال بعض الائمه» آورده است که با توجه به عبارت « الصواعق » مراد همین محمد بن الحسین است.

- فرائد فوائد الفکر، شیخ مرعی بن یوسف المقدسی الحنبلی، الباب السابع، ص 141.

- نظم المتناثر من الحدیث المتواتر، محمد بن جعفر الکتانی، ص 145. « احادیث خروج المهدى...»

- العطر الوردى بشرح القطر الشهدی، محمد بن محمد الحسینی الشافعی المصری، ص 45.

- ابراز الوهم المکنون من کلام ابن خلدون، ابوالفیض الغماری الشافعی، ص 433.

- المهدی المنتظر، عبداللَّه بن محمد، حسینى ادریسى، در مقدمه کتاب.


4- تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن)، سوره توبه، آیه 33، ج 8، ص 121 و 122.

5- شرح نهج البلاغه، ج 1، ص 281 در شرح خطبه 16.

6- فوائد الفکر فی الامام المهدی المنتظر. الباب الاول فی حقیقه ظهور المهدی، ص 60.

7- لوائح الانوار البهیّه، محمد صدیق القنوجی، ج 2، «منها الامام الخاتم الفصیح محمد المهدی و المسیح»

8- الاذاعه،« باب فى الفتن العظام و المحن التى تعقبها الساعه » ص 113 و 114 و همچنین ر.ک به: نظم المتناثر، محمد جعفر الکتانی ص 145 و 146. و همچنین ر.ک به: تحفه الأحوذی بشرح جامع الترمذی، ج 6، ص 485، «ابواب الفتن، باب 44 ما جاء فی المهدی».

9- نور الابصار الباب الثانی: فصل فى ذکر مناقب محمد بن الحسن الخالص...، ص 348.

10- الاذاعه، القنوجی، باب فی الفتن العظام و المحن، ص 112.

11- منظومه‏ای توسط شهاب الدین احمد بن اسماعیل الحلوانی الشافعی از علما و ادباء مصری درحالات و اوصاف حضرت مهدی سروده شده است به نام «القطر الشهدى فى اوصاف المهدى»که این منظومه توسط محمد البلیسی شافعی در کتابی به نام «العطر الوردی بشرح القطر الشهدی» شرح و احادیث آن اخراج شده است.

12- العطر الوردی، ص 44.

13- نظم المتناثر من الحدیث المتواتر، ص 145 «احادیث الهرج و الفتن فی آخر الزمان»

14- ابراز الوهم المکنون من کلام ابن خلدون، ص 433.

15- المهدی المنتظر، «مقدمه کتاب».

16- مقالات الالبانی جمعها و صحها نورالدین طالب، مقاله 4، «حول المهدی»، ص 110.